Yazıyı Paylaş

Yazıyı Oyla

I- GİRİŞ

Kıdem tazminatı, Kanun’da gösterilen fesih hallerinde en az bir yıllık kıdeme sahip işçiye veya işçinin ölümü halinde hak sahiplerine işveren tarafından kanun gereği ödenmesi icap eden, miktarı işçinin kıdemine ve son brüt kazancına göre belirlenen bir miktar paradır(1).

Yukarıdaki tanımda “Kanunda gösterilen fesih hallerinde…” şeklindeki ibarede geçen “Kanun” tazminatın ödeneceği işçinin tabi olduğu kanuna göre değişir. Yani bahsi geçen kanun 4857 sayılı İş Kanunu olabileceği gibi, 5953 sayılı Basın İş Kanunu ya da 854 Deniz İş Kanunu da olabilir.

Bu çalışmada sosyal Güvenlik Kurumu’nun gerekli şartları taşımları kaydıyla ve talepleri halinde düzenlediği “kıdem tazminatı alabilir” yazısı ile ilgili olarak önemli bir ayrıntı vurgulanacaktır.

II- KIDEM TAZMİNATI YAZISI NEDİR?

Yukarıda matbu örneğini sunmuş olduğumuz Kıdem Tazminatı konulu yazı, SSK Genel Müdürlüğü’nün 10.09.1999 tarih ve 12-99 sayılı Genelgesi’ne istinaden, 1475 sayılı Yasa’nın 14. maddesine eklenen 5. bendi belirtilip muhtevası ifade edildikten sonra 08.09.1999 tarihinden sonra kendi istekleriyle işlerinden ayrıldıklarında ilgili işverence düzenlenen sigortalı hesap fişleriyle belgelendirilen bu gibi sigortalılara, talepleri halinde işyerlerine ibraz edilmek üzere verilen yazıdır. Mezkur Genelge‘de zikredilen 1475 sayılı Yasa’nın 14. maddesine eklenen 5. bendinin muhtevasını açacak olursak, kimlerin yahut hangi şartları taşıyanların emekli olmadan veya diğer bir ifadeyle istekleri üzerine işten ayrılıp kıdem tazminatına hakları olduğu görülecektir.

506 sayılı Yasa’nın 60. maddesinin (A) bendinin (a) ve (b) bentlerinde belirtilen yaş şartları göz ardı edildiğinde;

a- Kadın ya da erkek olsun başka şart aranmaksızın 7000 gün,

b- Kadın ya da erkek olsun 25 yıl sigortalı bulunması ve en az 4 500 gün, malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş olanlar ile,

506 sayılı Yasa’nın geçici 81. maddesinin (B) bendinde belirtilen yaş şartları göz ardı edildiğinde;

Kadınlar 20, erkekler ise 25 yıl sigortalılık süresi ile anılan maddede belirtilen gün sayılarına (5000 ile 7000 gün arasında) ulaşanlar ve

506 sayılı Yasa’nın geçici 81. maddesinin (C) bendinde belirtilen yaş şartları göz ardı edildiğinde;

Kadın ya da erkek olsun 15 yıllık sigortalılık süresi ve en az 3600 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş olanlar işyerinden kıdem tazminatı alarak ayrılabilirler.

III- KONU HAKKINDA ÖNEMLİ BİR AYRINTI

Konuyla ilgili mevzuat incelendiğinde söz konusu yazının sadece mülga 1475 sayılı Yasa’nın yürürlükteki tek maddesi olan 14. maddeye 4447 sayılı Yasa ile eklenen 5. bendine istinaden verildiği görülmektedir. Dolayısıyla bu yazı 4857 sayılı İş Kanunu’na tabi çalışanları ilgilendirmektedir. Diğer bir ifadeyle ilgili Sosyal Güvenlik Müdürlükleri ve/veya Merkezleri tarafından sadece mezkur Kanun’a tabi çalışanlara, gerekli şartları taşımaları kaydıyla verilmektedir.

5953 sayılı Basın İş Kanunu’na ve 854 Deniz İş Kanun’a tabi çalışanlara, tabi oldukları kanunlarda bu yönde bir düzenleme yer almadığından söz konusu yazının verilmesi mümkün değildir.

IV- SONUÇ

Sonuç itibariyle “Kıdem Tazminatı Alabilir” yazısı sadece 4857 sayılı Yasa’ya tabi çalışanlara mülga 1475 sayılı Yasa’nın yürürlükteki tek maddesi olan 14. maddeye 4447 sayılı Yasa ile eklenen 5. bendine istinaden verilmektedir.

Bu konuda diğer bir ayrıntı da yasa gereği aranan şartları (prim ödeme gün sayısı ve sigortalılık süresi) yerine getiren bir işçi girdiği her işyerinden bir yıl çalışmak kaydıyla kendi isteği ile ayrılarak kıdem tazminatı alabilecektir. Zira Yasa, işyeri sayısı ile ilgili bir sınırlama getirmemiştir.